Hiện
nay với đà phát triển của xã hội, sự biến đổi khí hậu toàn cầu, sự ô nhiễm môi
trường khí thải, bụi bẩn…đã dẩn đến tỷ lệ người bị nhiễm một số bệnh về hô hấp
ngày càng nhiều, đặc biệt là bệnh viêm đường hô hấp trên.
Viêm đường hô hấp
trên đa phần là những bệnh có mức độ trung bình, nhưng có thể nặng thêm lên ở
những đối tượng dễ mẫn cảm, gây nhiều biến thể nghiêm trọng .
1. Từ đâu thì được gọi là “trên” ?
Hệ hô hấp của
chúng ta được tính bắt đầu từ cửa mũi trước đến tận các phế nang trong phổi.
Đường hô hấp trên bao gồm mũi, hầu, họng, xoang và cả thanh quản.
Hệ thống hô hấp
trên có chức năng chủ yếu là lấy không khí bên ngoài cơ thể, làm ẩm, sưởi ấm và
lọc không khí trước khi đưa vào phổi. Các bộ phận của đường hô hấp dưới một
phần chức năng thực hiện lọc không khí và phần chức năng còn lại là trao đổi
khí.
Là cơ quan đầu
ngoài cùng tiếp xúc với không khí nên hầu như mọi điều kiện bất lợi của môi
trường đều do đường hô hấp trên gánh chịu hết như bụi, lạnh, nóng, hơi độc, kể
cả các virus, vi khuẩn, nấm mốc. Bởi thế, nếu xét về tỷ lệ mắc bệnh hô hấp thì
tỷ lệ bệnh mắc đường hô hấp trên chiếm phần lớn so với tỷ lệ mắc các bệnh về hô
hấp khác.
Viêm đường hô hấp
trên là một chứng bệnh thường gặp hàng năm, mắc tái diễn, nhiều lần và là một
chứng bệnh chủ yếu gây giảm giờ làm và giờ học của nhóm người mắc bệnh trên
toàn thế giới. Mặc dù là loại bệnh “tự khỏi” nhưng những phiền toái do chúng
gây ra cũng đủ tạo ra những thiệt hại đáng kể về sức khoẻ và kinh tế.
Bệnh Viêm
đường hô hấp thường xuất hiện theo mùa, nhất là mùa Đông thời tiết lạnh và mùa
hanh khô trùng với mùa của bệnh hen, viêm phế quản mạn, viêm phổi.
2/ Nguyên nhân gây bệnh viêm đường
hô hấp?
Bằng những nghiên
cứu và thử nghiệm khoa học, người ta thấy đa phần nguyên nhân gây ra viêm đường
hô hấp trên là các virus: liên cầu khuẩn tan huyết nhóm A, phế cầu khuẩn và một
số loại nấm...
Nhóm virus trên gây bệnh
bằng cách cư trú ở chất nhầy niêm mạc mũi họng. Chúng sẽ nằm ở đó, xâm nhập vào
tế bào niêm mạc, nhân bản rồi phá huỷ tế bào và lây lan sang tế bào bên cạnh.
Cơ thể sẽ kháng cự
lại với các kháng thể IgA sẵn có và đội quân bạch cầu bảo vệ. Thông thường sẽ
có một vài tế bào niêm mạc hô hấp bị tổn thương và bị virus phá huỷ nhưng sau
khoảng 2 tuần lớp tế bào mới lại mọc lên và đẩy lùi virus. Nhưng trong một số
trường hợp, cơ thể tiêu diệt không hiệu quả, virus từ đường hô hấp trên sẽ nhân
bản và xâm nhập xuống tận đường hô hấp dưới và vào máu gây nhiều bệnh biến thể
khác.
Cần điều trị kịp thời và
triệt để bệnh viêm
đường hô hấp trên để tránh
biến chứng.
Ngoài ra, viêm
đường hô hấp có thể do nhiều căn nguyên khác nhau: có thể do dị ứng với thời
tiết, với các loại dị nguyên khác nhau (kháng nguyên) có trong không khí, trong
bụi, dị ứng hoặc tác động của hóa chất, khói thuốc lá (hoặc hút hoặc hít phải
khói thuốc lá, thuốc lào do người khác nhả ra).
3/ Biểu hiện và biến chứng :
Viêm đường hô hấp
không phải là một bệnh đơn lẻ mà là tổng hợp bệnh do bị cảm lạnh, viêm
mũi, viêm họng, viêm xoang, viêm thanh quản….với triệu chứng dể nhận biết như:
Sốt cao, hắt hơi sổ mũi, chảy nước mũi, đau rát họng, ho, khàn tiếng, nhức mỏi
.v.v…
Đặc điểm quan
trọng của viêm đường hô hấp trên là thời gian ủ bệnh ngắn, tốc độ biểu hiện
bệnh nhanh và các biểu hiện mang tính ồ ạt. Chính vì thế mà sốt trong các bệnh
của viêm đường hô hấp trên thường là sốt cao và thành cơn. Thân nhiệt thường là
39oC trở lên. Đi kèm với sốt là hắt hơi, sổ mũi, người bệnh hắt hơi nhiều hơn
mức bình thường, có khi đến 4-5 cái/một lần và xuất hiện nhiều lần trong ngày.
Có khi hắt hơi đến rát cả mũi họng. Sau đó người bệnh sẽ bị chảy dịch mũi với
đặc điểm dịch nhiều, trong, loãng, không có mủ và không có mùi hôi.
Khi virus gây bệnh
ở thanh quản thì bệnh nhân sẽ bị khàn tiếng đến tắt tiếng vì dây thanh âm bị
phù nề, viêm nhiễm.
Viêm đường hô hấp
trên đa phần là những bệnh tự khỏi, chỉ sau 5-6 ngày là bệnh đã bắt đầu lui dần
tiến tới khỏi sau 2 tuần. Mặc dù các bệnh này có mức độ lâm sàng trung bình
nhưng lại là những căn bệnh phổ biến nhất khiến chúng ta phải ngừng lao động,
học sinh sinh viên thì không thể đến trường và có thể nặng lên ở những đối
tượng mẫn cảm như trẻ em dưới 1 tuổi, người già, người bị suy giảm miễn dịch và
gây nhiều biến thể nghiêm trọng.
4/ Cách phòng tránh bệnh viêm
nhiễm đường hô hấp như thế nào ?
Bệnh viêm đường hô
hấp tuy có nhiều phương án điều trị, nhưng chủ yếu là do virus gây bệnh
nên tất cả phương án đó là những phương án điều trị triệu chứng mà chưa có điều
trị căn nguyên .
Các thuốc chủ yếu
được sử dụng là thuốc giảm đau, hạ sốt, chống viêm tại chỗ .
Trong chứng bệnh
này, biện pháp dự phòng được đặt lên hàng đầu để ứng phó. Vì đây là một bệnh
lây nhiễm qua đường hô hấp nên phải:
- Hạn chế tiếp xúc trực tiếp với bệnh
nhân .
- Giữ đôi bàn tay luôn sạch sẽ (rửa tay
bằng xà phòng) khi ăn uống sẽ loại trừ virus khỏi bàn tay. Do đó virus không có
cơ hội xâm nhập vào đường hô hấp .
- Đeo khầu trang cách ly với mầm bệnh.
- Tránh làm việc, học tập trong môi trường
nhiệt độ quá cao .
- Luôn giữ ấm cơ thể khi thời tiết lạnh,
mưa …
Tất cả những cách dự phòng trên, tuy đơn
giản nhưng lại giúp ta phòng tránh tốt với những bệnh thuộc về hệ hô hấp ./.
Sưu tầm
