Người ta không xác định
được nguyên nhân chính xác của mộng du nhưng mộng du rất thường gặp. Có tới
40% trẻ em có mộng du vào một thời gian nào đó. Trong gia đình có trẻ mộng
du, các trẻ khác cũng dễ mắc và hầu hết là các trẻ phát triển nhanh (chóng
lớn).
|
Biểu hiện của mộng du như
thế nào?
Mộng du là tình trạng đi
trong giấc ngủ. Đây là một loại rối loạn giấc ngủ, người đi trong giấc ngủ
tiến hành một số hoạt động trong khi dường như vẫn đang ngủ. Mộng du có thể
gặp ở bất cứ tuổi nào, thường gặp ở trẻ em, ngay cả trẻ em mới biết đi, tuổi
hay gặp nhất là từ 3-7 tuổi. Người bệnh đang ngủ, ngồi, mở mắt, đi vòng quanh
phòng hoặc đi về phía có ánh sáng, trẻ đi về phòng ngủ của bố mẹ, hoặc đi đến
cửa sổ, trèo lên cửa sổ, mở cửa phòng đi ra ngoài...
Thậm chí người bệnh tiến
hành một số hoạt động phức tạp như di chuyển đồ đạc, đi vào nhà tắm, cởi hoặc
mặc quần áo và nhiều hoạt động tương tự khác. Một số người còn vào ô tô, lái
ô tô đi một quãng đường dài trong lúc thực sự đang ngủ. Một số hành vi tình
dục có thể xuất hiện. Người lớn có thể hoặc có ảo giác hoặc ăn trong lúc đang
đi. Có thể rất khó đánh thức người đang mộng du như vậy, họ có thể tấn công
người đánh thức mình.
Thường người bệnh trông
vụng về, lóng ngóng, có hành vi kỳ lạ như đi tiểu vào thùng rác. Đôi khi xuất
hiện sự kích động, đàn ông hay có hành vi bạo lực hơn. Mộng du có thể đột
ngột kết thúc, người bệnh có thể trở lại giường và tiếp tục ngủ. Mộng du
thường xuất hiện 1-2 giờ sau khi ngủ vào giai đoạn 3 và 4 của giấc ngủ NREM
(giấc ngủ sâu) và kéo dài từ vài giây đến 30 phút. Khi ngủ dậy, người bệnh
không nhớ gì về sự việc đã xảy ra. Mộng du có thể xảy ra hằng đêm, cũng có
thể không thường xuyên.
Một số yếu tố liên quan
đến mộng du
Người ta cho rằng tình
trạng mộng du là do lo âu, mệt mỏi, mất ngủ, hoảng sợ ban đêm, ngủ không có giờ giấc, sốt,
ốm đau triền miên, thiếu magiê, trào ngược thực quản, sử dụng một số thuốc
điều trị bệnh tâm thần, thuốc an thần, thuốc kháng histamin gây nên.
Tuy nhiên, các yếu tố
khác cũng được nhiều chuyên gia tâm thần kinh đề cập đến nữa là lúc đi ngủ
bàng quang đầy nước tiểu, ngủ ở môi trường lạ, nơi ngủ ồn ào, có quá nhiều
ánh sáng, người ngủ bị stress... cũng có thể dẫn đến tình trạng mộng du. Ở
người lớn, tình trạng này có thể liên quan tới rối loạn tâm thần, phản ứng
với thuốc, người uống nhiều rượu, có xảy ra những cơn động kinh cục bộ. Ở
người già có thể là biểu hiện của bệnh não như thiếu máu não thoáng qua, các
bệnh mạch máu não...
|
Xử trí bệnh mộng du như thế nào?
Mộng du là biểu hiện của sự thiếu ngủ, một vài vấn đề cảm xúc,
stress hoặc sốt..., những nguyên nhân có thể được đề cập đến ở trên. Hầu hết
bệnh nhân chỉ xuất hiện mộng du ít hơn 1 lần/tháng. Giải quyết được những vấn
đề đó sẽ hết mộng du. Ở trẻ em hầu hết sẽ hết mộng du khi đến tuổi dậy thì.
Những trường hợp bắt đầu ở tuổi trưởng thành cần hỏi ý kiến bác sĩ
chuyên khoa tâm thần nếu bị mộng du thường xuyên, tự gây hại cho bản thân hoặc
tấn công người khác... Để an toàn cho người bệnh, nên để họ ngủ ở tầng trệt,
trong phòng không có đồ đạc có thể gây hại, cửa phòng và cửa sổ được cài then.
Nên để chuông ở cửa ra vào để báo thức cho người khác khi bệnh nhân mở cửa. Khi
đó cần đưa bệnh nhân trở lại giường ngủ và không nên cố gắng đánh thức người
đang mộng du vì có thể làm họ bị kích động, để người bệnh ngủ đủ thời gian và
có giờ giấc. Trong một số trường hợp có thể sử dụng thuốc an thần nhóm
benzodiazepin, thuốc chống trầm cảm 3 vòng. Nếu bị các bệnh lý khác như động
kinh, rối loạn tâm thần cần điều trị các bệnh lý đó.
Riêng đối với trẻ em, khi bị mộng du cần dịu dàng đưa trẻ trở lại
phòng ngủ. Trước hết đưa trẻ vào nhà vệ sinh vì có thể trẻ đi tìm chỗ vệ sinh,
sau đó đưa trẻ về giường. Mộng du có thể kết thúc ngay khi trẻ nằm lên giường.
Đừng trông đợi trẻ thức tỉnh khi trở lại giấc ngủ bình thường. Bảo vệ trẻ khỏi các
tai nạn, mặc dù hiếm nhưng trẻ có thể bị tai nạn, nhất là lúc trẻ đi ra ngoài,
có thể bị tai nạn giao thông, bị chó cắn, lạc đường.
Vì thế cần khóa cửa, không để trẻ ngủ ở giường hẹp. Giúp trẻ tránh
mệt mỏi, kiệt sức vì mệt mỏi, thiếu ngủ có thể làm tăng mộng du. Nếu trẻ cần
được đánh thức sớm vào buổi sáng thì phải đi ngủ sớm hơn vào tối hôm trước. Cố
gắng đánh thức đúng giờ đề phòng mộng du: Nếu con bạn thường bị mộng du, ghi
chép thời gian từ lúc trẻ ngủ đến lúc bắt đầu mộng du. Sau đó đánh thức trẻ 15
phút trước khi trẻ bắt đầu mộng du, giữ cho trẻ thức 5 phút. Làm như vậy 7 đêm
liền. Nếu trẻ bị mộng du lại thì luyện tập tiếp 7 đêm nữa.
Tóm lại, mộng du là bệnh rất hay gặp đặc biệt là ở trẻ em. Khi
trong gia đình có người bị bệnh này cần kiên trì thực hiện theo chỉ dẫn điều
trị của bác sĩ, nếu thấy hiện tượng lần đầu tiên, không nên hốt hoảng sẽ gây
nguy hiểm cho người bệnh vì họ bị đánh thức đột ngột trong khi thực hiện những
hoạt động trong giấc ngủ. Cần xem xét các yếu tố tinh thần một cách nghiêm túc
và kỹ lưỡng ở những người mắc phải chứng bệnh này, nhất là người lặp lại nhiều
lần.
PGS-BS Cao Tiến Đức
|
(Theo SK&ĐS)
|
